Türk sinemasının unutulmaz isimlerinden Tarık Akan (asıl adıyla (Tarık Tahsin Üregül), sadece yakışıklı jön kimliğiyle değil, aynı zamanda oyunculuğundaki dönüşüm ve toplumsal duruşuyla da hafızalara kazınmış bir sanatçıdır. Kökenleri Gümüşhane'ye uzanan Akan, Yeşilçam'ın en güçlü figürlerinden biri olarak "Vitrindekiler" köşesinde yerini alıyor.
İstanbul'da Başlayan, Anadolu'da Şekillenen Bir Hayat
13 Aralık 1949'da İstanbul'da doğan Tarık Akan, subay olan babasının görevleri nedeniyle çocukluk yıllarında farklı şehirlerde yaşadı. İlkokula Erzurum'da başladı, eğitimine Kayseri'de devam etti. Ailesinin İstanbul'a yerleşmesiyle birlikte ortaokul ve lise eğitimini Bakırköy'de tamamladı.
Yükseköğrenimini Yıldız Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü ve İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsü'nde tamamladı.
Yeşilçam'a Uzanan Yolculuk
Sinema öncesinde farklı işlerde çalışan Akan, 1970 yılında Ses Dergisi'nin düzenlediği yarışmayı kazanarak dikkatleri üzerine çekti. 1971'de ilk filmiyle beyazperdeye adım attı ve kısa sürede yıldızı parladı.
1970'li yıllarda özellikle romantik komedi türündeki yapımlarda başrol oynayarak geniş kitlelere ulaştı. Hababam Sınıfı serisindeki "Damat Ferit" karakteri, onun en unutulmaz rollerinden biri oldu. Bunun yanı sıra:
• Mavi Boncuk
• Sev Kardeşim
• Ah Nerede
• Tatlı Dillim
• Yalancı Yarim
gibi filmlerle Yeşilçam'ın en sevilen oyuncularından biri haline geldi.
Sanatsal Dönüşüm ve Toplumsal Sinema
1977 sonrası kariyerinde köklü bir değişime giden Tarık Akan, daha derin ve toplumsal içerikli filmlerde rol almaya başladı. Bu dönüşüm, onun sadece bir "jön" değil, güçlü bir karakter oyuncusu olduğunu da ortaya koydu.
Bu dönemde yer aldığı önemli yapımlar arasında:
• Maden (1978)
• Sürü (1978)
• Adak (1979)
yer aldı.
Özellikle Yol, uluslararası alanda büyük yankı uyandırdı ve Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye kazanarak Türk sinema tarihine geçti. Akan, bu filmle dünya çapında tanınan bir oyuncu haline geldi.
Ödüllerle Taçlanan Bir Kariyer
Tarık Akan, kariyeri boyunca sayısız ödüle layık görüldü.
• Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde 7 kez En İyi Erkek Oyuncu ödülü
• Pehlivan filmiyle Berlin Film Festivali'nde Gümüş Ayı Mansiyon ödülü
Toplamda 100'ün üzerinde filmde rol alan Akan, Türk sinemasının en üretken ve etkili oyuncularından biri olarak kabul edilmektedir.
Siyasi Duruşu ve Yazarlık Kimliği
Sanat hayatının yanı sıra düşünsel yönüyle de öne çıkan Akan, toplumsal konulara duyarlılığıyla biliniyordu. 12 Eylül sürecinde yaşadıklarını kaleme aldığı Anne Kafamda Bit Var adlı eseri, bu döneme ışık tutan önemli bir kaynak olarak öne çıkar.
Eğitime Katkı ve Özel Hayatı
1991 yılında Bakırköy'de "Taş Mektep" adlı özel okulun kurucu ortakları arasında yer aldı. 1986 yılında evlendiği Yasemin Erkut ile olan evliliğinden üç çocuğu dünyaya geldi.
Vefatı ve Ardında Bıraktığı Miras
Türk sinemasının efsane isimlerinden Tarık Akan, akciğer kanseri tedavisi gördüğü sırada 16 Eylül 2016'da İstanbul'da hayatını kaybetti. Cenazesi Teşvikiye Camii'nden kaldırılarak Bakırköy Zuhuratbaba Mezarlığı'na defnedildi.
*
Yeşilçam'ın Ötesine Geçen Bir Efsane
Tarık Akan, sadece bir sinema oyuncusu değil; duruşu, seçtiği roller ve toplumsal duyarlılığıyla bir dönemin simgesi olmuştur. Gümüşhane kökenli bir sanatçı olarak, Türk sinemasına kattığı değerlerle "Vitrindekiler" köşesinde özel bir yer edinmektedir.